Doktora Programı

Amaç ve kapsam

MADDE 37

(1) Doktora programının amacı; öğrenciye bağımsız araştırma yapmak, bilimsel olayları geniş ve derin bir bakış açısı ile irdeleyerek yorum yapmak ve yeni sentezlere ulaşmak için gerekli bilimsel yöntemleri uygulayabilme becerisi ve yeteneği kazandırmaktır.

(2) Doktora çalışması sonunda hazırlanacak tezin;

  1. a) Bilime yenilik getirme,
  2. b) Yeni bir bilimsel yöntem geliştirme,
  3. c)  Bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulama niteliklerinden birini yerine getirmesi gerekir.

(3) Doktora programı, yüksek lisans derecesi ile başvuranlar için toplam 21 krediden az olmamak üzere en az yedi ders, seminer çalışması, diğer öğrenim etkinlikleri, yeterlik sınavı, tez konusunda ya da alanıyla ilgili olarak, tek ya da çok isimli ulusal ya da uluslararası hakemli bir dergide yayımlanan bir makale, tez önerisi ve tez çalışmasından oluşur. Dört yıllık lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için en az 42 kredilik ondört ders, iki seminer çalışması, diğer öğrenim etkinlikleri, yeterlik sınavı, tez konusunda ya da alanıyla ilgili olarak, tek ya da çok isimli ulusal ya da uluslararası hakemli bir dergide yayımlanan bir makale, tez önerisi ve tez çalışmasından oluşur.

(4) Lisansüstü dersler, ilgili enstitü anabilim dalı akademik kurulunun önerisi ve enstitü yönetim kurulunun onayı ile diğer yükseköğretim kurumlarında verilmekte olan derslerden de seçilebilir. Enstitü yönetim kurulunun önerisi ile enstitü kurulu disiplinlerarası nitelikte zorunlu veya seçmeli birbirini tamamlayan dersler açılmasına karar verebilir.

(5) Lisans dersleri doktora programındaki ders yüküne ve ders kredisine sayılmaz.

(6) Lisans diploması ile doktora programına kabul edilen öğrenciler, lisans eğitimi sırasında almamış olması koşuluyla en fazla iki dersi kredili olarak lisans dersleri arasından seçebilirler.

Süre

MADDE 38

(1) Doktora programını tamamlama süresi yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için en az altı, en fazla sekiz yarıyıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için en az sekiz, en fazla on yarıyıldır. Doktora programını belirtilen en az süre içinde tamamlayabilmek için tez önerisi kabulünden sonra altı ay ara ile yapılacak en az iki tez izleme komitesi ara toplantısından başarılı olunması gerekir.

(2) Yüksek lisans derecesi ile doktora programına başlayan ve kredili derslerini ve seminerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak sekiz yarıyıl sonuna kadar tez sınavına giremeyen, lisans derecesi ile doktora programına başlayan, kredili derslerini, seminerlerini ve diğer öğrenim etkinliklerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak on yarıyıl sonuna kadar tez sınavına giremeyen bir öğrenciye, ilgili enstitü anabilim dalı akademik kurulunun önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile jüri önünde tez sınavına girmek için en fazla dört yarıyıl ek süre verilebilir.

Tez danışmanı atanması

MADDE 39

(1) Enstitü anabilim dalı akademik kurulu her öğrenci için öğrencinin bilimsel faaliyetlerini, çalışmak istediği alanı ve danışman tercihini de dikkate alarak, tez danışmanını enstitüye önerir. Tez danışmanları öncelikle profesör ve doçent unvanlı öğretim üyeleri arasından seçilir. Tez danışmanı önerisi enstitü yönetim kurulu kararıyla kesinleşir. Tez danışmanı en geç üçüncü yarıyıl başına kadar atanır. Tez çalışmasının niteliğinin birden fazla tez danışmanını gerektirdiği durumlarda ikinci tez danışmanı atanabilir.

(2) Bir tez danışmanına düşecek en çok lisansüstü öğrenci sayısı, ilgili anabilim dalının özelliği de gözetilerek enstitü yönetim kurulunun önerisi üzerine enstitü kurulunda belirlenir. Tez danışmanı, enstitü yönetim kurulunca atandığı tarihten itibaren her yarıyıl ve yaz döneminde danışmanı olduğu öğrenciler için, tüm diğer akademik ve idari yük ve görevlerine ek olarak uzmanlık alanı dersi açabilir. Her öğrenci, açılan uzmanlık alanı dersini almakla yükümlüdür. Uzmanlık alanı dersine ilişkin ilkeler, enstitü kurulunca kararlaştırılır ve enstitü yönetim kurulu tarafından uygulanır.

Doktora yeterlik sınavı

MADDE 40

(1) Doktora yeterlik sınavının amacı; doktora öğrencisinin bilimsel düşünme, bilimsel yöntemleri özümseme, bağımsız bir araştırmayı yürütebilme yeterliliğine yönelik temel ve doktora çalışmasıyla ilgili konularda derinliğine bilgi sahibi olup olmadığının sınanmasıdır. Yeterlik sınavları yılda iki kez akademik takvimde belirtilen tarihler arasında yapılır. Sınavın tarih ve saati anabilim dalının bildirimi ile enstitü müdürlüğünce ilan edilir.

(2) Kredilerini ve seminerini/seminerlerini tamamlayan ve enstitü yönetim kurulunun belirleyeceği diğer koşulları yerine getiren öğrenciler başvuruları üzerine yeterlik sınavına girebilirler. Yüksek lisans derecesi ile doktora programına kabul edilen her öğrenci en geç beşinci yarıyılın sonuna kadar,  dört yıllık lisans derecesi ile doktora programına kabul edilen her öğrenci en geç yedinci yarıyılın sonuna kadar yeterlik sınavına girmek zorundadır.

(3) Yeterlik sınavları, enstitü anabilim dalı akademik kurulu tarafından önerilen ve enstitü yönetim kurulu tarafından onaylanan beş kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından düzenlenir ve yürütülür. Komitenin görev süresi bir yıldır. Komite, farklı alanlardaki sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri kurabilir.

(4) Doktora yeterlik sınavı, yazılı ve sözlü olarak iki bölüm hâlinde yapılır. Doktora yeterlik komitesi, sınav jüri önerilerini ve öğrencinin yazılı ve sözlü sınavlardaki başarı durumunu değerlendirerek öğrencinin başarılı veya başarısız olduğuna salt çoğunlukla karar verir. Bu karar, enstitü anabilim dalı başkanlığınca yeterlik sınavını izleyen üç gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir. Enstitü yönetim kurulu, yeterlik sınavlarının yapılış şekli ve değerlendirilme koşullarını belirleyebilir.

(5) Yeterlik sınavında başarısız olan ya da koşullarını yerine getirdiği hâlde yeterlik sınavına girmeyen öğrenci, bir sonraki yeterlik sınavı döneminde tekrar sınava girmek zorundadır. Bu sınava da girmeyen veya bu sınavda da başarısız olan öğrencinin kaydı silinir.

Tez izleme komitesi

MADDE 41

(1) Yeterlik sınavında başarılı bulunan öğrenci için ilgili enstitü anabilim dalı akademik kurulunun önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile bir ay içinde bir tez izleme komitesi oluşturulur.

(2) Tez izleme komitesi üç öğretim üyesinden oluşur. Komitede tez danışmanından başka ilgili enstitü anabilim dalı içinden ve dışından birer üye yer alır. Üyelerin belirlenmesinde, özellikle disiplinlerarası nitelikteki tez çalışmalarında ilgili disiplinin öğretim üyelerinin yer almasına dikkat edilir. Eğer varsa, ikinci tez danışmanı da komite toplantılarına katılabilir, ancak tez izleme komitesi üyesi olamaz.

(3) Tez izleme komitesinin kurulmasından sonraki dönemlerde, ilgili enstitü anabilim dalı akademik kurulunun önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile üyelerde değişiklik yapılabilir.

Tez önerisi savunması

MADDE 42

(1) Doktora yeterlik sınavını başarı ile tamamlayan öğrenci, en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunur. Öğrenci, tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az onbeş gün önce komite üyelerine dağıtır.

(2) Tez önerisi savunması dinleyicilere açık olarak yapılır ve dinleyiciler de tez önerisine katkıda bulunabilir.

(3) Tez izleme komitesi, öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul veya reddine salt çoğunlukla karar verir. Bu karar, enstitü anabilim dalı başkanlığınca tez önerisi savunmasını izleyen üç gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir.

(4) Tez önerisi reddedilen öğrenci, yeni bir tez danışmanı ve tez konusu isteme hakkına sahiptir. Böyle bir durumda yeni bir tez izleme komitesi atanabilir. Programa aynı tez danışmanıyla devam etmek isteyen bir öğrenci üç ay içinde; tez danışmanını ve tez konusunu değiştiren bir öğrenci ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınır.

(5) Tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin kaydı silinir.

(6) Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer kere olmak üzere en az yılda iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin kaydı silinir.

Doktora tezinin sonuçlandırılması

MADDE 43

(1) Doktora programındaki bir öğrenci, tezini enstitüler tarafından belirlenen tez yazım kurallarına uygun biçimde yazmak ve jüri önünde sözlü tez sınavına girmek zorundadır.

(2) Doktora tez jürisi, ilgili enstitü anabilim dalı akademik kurulunun önerisi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile atanır. Jüri, üçü öğrencinin tez izleme komitesinde yer alan öğretim üyeleri ve en az biri başka bir yükseköğretim kurumunun öğretim üyesi olmak üzere beş kişiden oluşur. İkinci tez danışmanı tez savunmasında jüri üyesi olamaz.

(3) Jüri üyeleri, söz konusu tezin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren bir ay içinde kişisel raporlarını hazırlayarak tez danışmanının önerdiği sınav gününde ilgili enstitünün yazılı daveti ile toplanır ve öğrenciyi tez sınavına alır. Tez sınavı, tez çalışmasının sunulması, savunulması ve bunu izleyen soru-cevap bölümünden oluşur. Süresi 60-120 dakikadır. Tez sınavı dinleyicilere açık olarak yapılır.

(4) Tez sınavının tamamlanmasından sonra jüri, dinleyicilere kapalı olarak, tez hakkında salt çoğunlukla kabul, ret veya düzeltme kararını gerekçeli olarak verir. Bu karar, enstitü anabilim dalı başkanlığınca tez sınavını izleyen üç gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir. Tezi reddedilen öğrencinin kaydı silinir. Tezi hakkında düzeltme kararı verilen öğrenci sınav tarihinden itibaren en geç altı ay içinde gereğini yaparak mümkünse aynı jüri önünde yeniden tez sınavına girer. Bu sınav sonunda tezi reddedilen öğrencinin kaydı silinir.

(5) Kabul edilen tezlerde, tezin kabul onay sayfasında jüri üyelerinin imzaları bulunur. Oy çokluğu ile kabul edilen tezlerde, muhalif üye/üyeler kabul onay sayfasını imzalar, isterse onay sayfasına olumsuz ibaresini koyabilir.

Doktora diploması 

MADDE 44

(1) Tez sınavında başarılı olmak ve diğer koşulları da sağlamak kaydıyla, doktora tezinin ciltlenmiş en az iki kopyasını ve elektronik ortamda yazılmış bir kopyasını tez sınavına giriş tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili enstitüye teslim eden, enstitü yönetim kurulunun istediği diğer hususları yerine getiren ve tezi şekil yönünden uygun bulunan öğrenci, doktora diploması almaya hak kazanır.

(2) Doktora diploması üzerinde öğrencinin izlemiş olduğu enstitü anabilim dalındaki programın onaylanmış adı bulunur.